Uchwała SN z dnia 18 stycznia 2019, sygn. akt III CZP 55/18

Czy uzyskanie przez powoda po wszczęciu postępowania cywilnego tytułu egzekucyjnego w postaci zatwierdzonej przez sędziego komisarza listy wierzytelności czyni zbędnym kontynuowanie postępowania cywilnego i wydanie wyroku, czy też jedynie świadczy o braku interesu prawnego w żądaniu udzielenia ochrony prawnej?

Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2019 r.

Uzyskanie przez powoda po wszczęciu postępowania tytułu egzekucyjnego w postaci wyciągu z zatwierdzonej przez sędziego komisarza listy wierzytelności skutkuje umorzeniem postępowania na podstawie art. 355 § 1 k.p.c.

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 2344, dalej: p.u.)

Art. 144 p.u.

1. Po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu.
2. Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym.
3. Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do postępowań w sprawach o należne od upadłego alimenty oraz renty z tytułu odpowiedzialności za uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia albo utratę żywiciela oraz z tytułu zamiany uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę.
Art. 145 p.u.
1. Postępowanie sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności.
Art. 264 p.u.
1. Z zastrzeżeniem art. 296, po zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego wyciąg z zatwierdzonej przez sędziego-komisarza listy wierzytelności, zawierający oznaczenie wierzytelności oraz sumy otrzymanej na jej poczet przez wierzyciela, jest tytułem egzekucyjnym przeciwko upadłemu.
2. Upadły może żądać ustalenia, że wierzytelność objęta listą wierzytelności nie istnieje albo istnieje w mniejszym zakresie, jeżeli nie uznał wierzytelności zgłoszonej w postępowaniu upadłościowym i nie zapadło co do niej jeszcze prawomocne orzeczenie sądowe.
3. Po nadaniu wyciągowi z listy wierzytelności klauzuli wykonalności, zarzut, że wierzytelność objęta listą wierzytelności nie istnieje albo że istnieje w mniejszym zakresie, upadły może podnieść w drodze powództwa o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności.
4. Przepisu ust. 1 nie stosuje się w stosunku do wierzycieli, wobec których upadły nie był dłużnikiem osobistym.
Zgodnie z art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c/ sąd cywilny zawiesza postępowanie z urzędu, jeżeli postępowanie dotyczy masy upadłości i ogłoszono upadłość lub wszczęto wtórne postępowanie upadłościowe. Dotyczy to sytuacji, w której postępowanie sądowe zostało wszczęte przed ogłoszeniem upadłości. Na gruncie regulacji przepisu art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. nie ma znaczenia, czy upadłym jest powód, pozwany, czy obydwie strony procesu.
Jeżeli w wyniku zgłoszenia wierzytelności zostanie ona uznana na liście wierzytelności, postępowanie zawieszone nie może już być podjęte. Nie ma bowiem podstaw do żądania nowego tytułu egzekucyjnego, którym po umorzeniu lub zakończeniu postępowania upadłościowego staje się lista wierzytelności. W takim wypadku postępowanie sądowe (administracyjne) podlega umorzeniu jako niedopuszczalne. Prawo do zgłoszenia wniosku o umorzenie powstaje z chwilą umorzenia lub zakończenia postępowania, o ile doszło do zatwierdzenia listy wierzytelności. Jeżeli postępowanie zostanie umorzone przed zatwierdzeniem listy, nie uzyska ona nigdy waloru tytułu egzekucyjnego, a zatem wierzyciel ma interes prawny w podjęciu zawieszonego postępowania.