Nowelizacja upadłości konsumenckiej – omówienie zmian

  • „upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień w sposób celowy, w szczególności przez trwonienie części składowych majątku oraz celowe nieregulowanie wymagalnych zobowiązań”

Wyjątkiem będzie sytuacja, w której taki krok jest uzasadniony względami słuszności lub względami humanitarnymi, np. szczególnie trudną sytuacją bankruta.

Art. 49114a p.u. po wejściu w życie u.z.p.u.19

1. Sąd wydaje postanowienie o odmowie ustalenia planu spłaty wierzycieli albo umorzenia zobowiązań upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli lub warunkowego umorzenia zobowiązań upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli, jeżeli:
1) upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień w sposób celowy, w szczególności przez trwonienie części składowych majątku oraz celowe nieregulowanie wymagalnych zobowiązań,
2) w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w stosunku do upadłego prowadzono postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań
– chyba że ustalenie planu spłaty wierzycieli lub umorzenie zobowiązań upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli lub warunkowe umorzenie zobowiązań upadłego bez ustalenia planu spłaty wierzycieli jest uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.
2. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniu zgromadzono fundusze masy upadłości, sąd wydaje postanowienie o ustaleniu planu spłaty wierzycieli, w którym wymienia wierzycieli uczestniczących w planie spłaty, oraz dokonuje podziału funduszy masy upadłości między wierzycieli uczestniczących w planie spłaty. Przepisu art. 49121 nie stosuje się.
3. Wydanie postanowienia o odmowie ustalenia planu spłaty wierzycieli oznacza zakończenie postępowania.
Dłużnik mający majątek decydujący się na ogłoszenie upadłości konsumenckiej może po przeprowadzeniu likwidacji jego mienia zostać z niczym, czyli bez mienia jak i z długami, które nie zostaną mu darowane. Jak już wspomniano obecnie dla dłużnika ogłoszenie upadłości konsumenckiej daję o wiele większą pewność, że cel postępowania upadłościowego prowadzonego wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej zostanie osiągnięty. Przypomnijmy, że jest nim umorzenie zobowiązań upadłego niewykonanych w postępowaniu upadłościowym, a jeśli jest to możliwe – zaspokoić roszczenia wierzycieli w jak najwyższym stopniu.
Wykładnia drugiej z przesłanek uniemożliwiających oddłużenie nie budzi wątpliwości (art. 49114a ust. 1 pkt. 2 p.u. po wejściu w życie u.z.p.u.19) .  Z kolei interpretacja pierwszej napotyka spore trudności (art. 49114a ust. 1 pkt. 1 p.u. po wejściu w życie u.z.p.u.19).
Co się bowiem kryje pod pojęciem “celowe doprowadzenie do niewypłacalności”. Pojęcie to nie jest tożsame z umyślnością jako stopniem winy w doprowadzeniu do niewypłacalności. Umyślne doprowadzenie do niewypłacalności wydłuża jedynie okres obowiązywania planu spłaty wierzycieli.
art. 49115 p.u. po wejściu w życie u.z.p.u.19
1a. W przypadku ustalenia, że upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa, plan spłaty wierzycieli nie może być ustalony na okres krótszy niż trzydzieści sześć miesięcy ani dłuższy niż osiemdziesiąt cztery miesiące.
Jak wskazano w uzasadnieniu projektu nowelizacji (druk sejmowy nr 3480): „(…) celowe doprowadzenie do niewypłacalności zakłada działanie intencjonalne, ukierunkowane na doprowadzenie do swojej niewypłacalności.”.
Odpowiedź na pytanie jaki jest zakres pojęcia “celowe doprowadzenie do niewypłacalności” przyniesie zapewne praktyka orzecznicza. Problemem tak jak obecnie będzie tak jak obecnie niekiedy różne podejście różnych sądów upadłościowych do rozpoznawania sytuacji dłużnika i jego winy w powstaniu stanu niewypłacalności.  W procesie decydowania o oddłużeniu o wiele większą rolę będą również odgrywali wierzyciele. W ich interesie będzie bowiem wykazanie, że upadły w sposób celowy doprowadził do niewypłacalności lub istotnego zwiększenia jej stopnia